EDTA w kosmetykach - rola, bezpieczeństwo i opinie

EDTA to jeden z tych składników, który regularnie pojawia się w składach kosmetyków – a jednocześnie budzi coraz więcej pytań. Dla jednych to neutralny „techniczny dodatek”, dla innych symbol chemii, której lepiej unikać. W czasach rosnącej świadomości konsumenckiej coraz częściej zaglądamy do INCI i zastanawiamy się, co naprawdę trafia na naszą skórę. Czym jest EDTA, jaką pełni funkcję w kosmetykach, czy jest bezpieczny i dlaczego wciąż wzbudza kontrowersje? Sprawdźmy!

EDTA – właściwości

EDTA, czyli kwas etylenodiaminotetraoctowy oraz jego sole (najczęściej disodium EDTA lub tetrasodium EDTA), to składnik, który w kosmetyce pełni rolę chelatora. Choć jego nazwa brzmi skomplikowanie, mechanizm działania jest stosunkowo prosty. EDTA wiąże jony metali, takie jak wapń, magnez czy żelazo. Jest to istotne, ponieważ woda używana do produkcji kosmetyków, a także same surowce, mogą zawierać śladowe ilości metali. Te z kolei mogą:

• destabilizować formułę produktu,
• osłabiać działanie składników aktywnych,
• przyspieszać procesy utleniania,
• wpływać na zapach, kolor i trwałość kosmetyku.

EDTA w kosmetykach chroni recepturę przed „niekontrolowaną chemią”.

Jak działają chelatory i dlaczego są tak ważne?

Chelatory to substancje, które „wychwytują” jony metali i unieszkodliwiają je, zanim zdążą wpłynąć negatywnie na kosmetyk. W praktyce oznacza to, że:

• kosmetyk dłużej zachowuje świeżość,
• składniki aktywne w kosmetykach mogą działać stabilniej,
• produkt lepiej znosi zmiany temperatury i czasu.

EDTA nie poprawia bezpośrednio kondycji skóry, ale pośrednio wpływa na skuteczność całej formuły. To cichy bohater drugiego planu – niewidoczny, ale kluczowy.

EDTA a substancje aktywne w kosmetykach

Warto jasno podkreślić, że EDTA nie jest składnikiem pielęgnacyjnym w klasycznym sensie. Nie nawilża, nie wygładza, nie działa przeciwzmarszczkowo. Jego rola polega na tym, że umożliwia skuteczne działanie innych składników, takich jak:

• witamina C,
• kwasy AHA i BHA,
• niacynamid,
• peptydy,
• ekstrakty roślinne.

Bez chelatorów wiele substancji aktywnych w kosmetykach szybciej by się rozkładało lub traciło swoje właściwości.

EDTA – zastosowanie

EDTA znajdziesz w ogromnej liczbie produktów kosmetycznych – zarówno drogeryjnych, jak i profesjonalnych. Najczęściej występuje w:

• szamponach i odżywkach do włosów,
• żelach pod prysznic i mydłach,
• kremach do twarzy i ciała,
• tonikach i płynach micelarnych,
• kosmetykach do demakijażu.

Szczególnie często stosuje się go w kosmetykach, które mają kontakt z wodą, ponieważ zmniejsza jej twardość, co poprawia pianę, konsystencję i komfort stosowania.

EDTA a konserwanty w kosmetykach

Jednym z najczęściej powtarzanych mitów jest przekonanie, że EDTA jest konserwantem. W rzeczywistości nie działa on bakteriobójczo ani grzybobójczo. Jego rola polega na czymś innym – wspomaga działanie konserwantów w kosmetykach.

Jak to działa? Otóż bakterie do rozwoju potrzebują jonów metali. EDTA ogranicza ich dostępność, dzięki temu konserwanty mogą działać skuteczniej, nawet w niższych stężeniach. W praktyce oznacza to bezpieczniejszy produkt przy mniejszym obciążeniu skóry.

Czy EDTA w kosmetykach jest bezpieczny?

Z punktu widzenia dermatologii i toksykologii EDTA uznawany jest za składnik bezpieczny w dozwolonych stężeniach. Jego bezpieczeństwo zostało ocenione m.in. przez: Komisję Europejską,

Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS) czy Cosmetic Ingredient Review (CIR).

EDTA:

• nie kumuluje się w skórze,
• nie przenika w głąb organizmu w znaczących ilościach,
• rzadko powoduje podrażnienia lub reakcje alergiczne.

Dla większości użytkowników nie stanowi zagrożenia, nawet przy regularnym stosowaniu kosmetyków zawierających ten składnik.

Naturalne alternatywy dla EDTA w kosmetykach

W odpowiedzi na oczekiwania świadomych konsumentek, producenci sięgają po naturalne zamienniki EDTA, którymi są m.in.: sodium phytate, kwas cytrynowy, glukonian sodu oraz aminokwasy o właściwościach chelatujących. Choć są one bardziej przyjazne środowisku, często ustępują EDTA pod względem skuteczności i stabilności. Stanowią kompromis pomiędzy ekologią a trwałością produktu.

Podsumowanie – czy EDTA to składnik, którego należy unikać?

EDTA w kosmetykach to przykład składnika, który nie działa bezpośrednio na skórę, pełni kluczową rolę technologiczno-ochronną, wspiera działanie substancji aktywnych i konserwantów oraz jest uznawany za bezpieczny w obowiązujących normach. Dla świadomego klienta najważniejsze jest zrozumienie funkcji składnika, a nie kierowanie się samą nazwą. EDTA nie jest „złym bohaterem”, lecz narzędziem, które – odpowiednio stosowane – zwiększa skuteczność i bezpieczeństwo kosmetyków.

Źródła:

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37772606/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12396676/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34566354/
• https://www.cosmeticsinfo.org/ingredient/edta/